Ptaki Kołobrzegu – przewodnik ornitologiczny

Kołobrzeg kojarzy się z jodowym powietrzem i szumem Bałtyku — ale dla miłośników przyrody i ornitologów to przede wszystkim jedno z najcenniejszych miejsc obserwacji ptaków na polskim wybrzeżu. W promieniu kilku kilometrów znajdziesz tu słonawe torfowiska Ekoparku Wschodniego z ponad 190 gatunkami ptaków, ujście Parsęty z regularnie pojawiającymi się siewkami i rybitwami, nadmorskie parki wypełnione ptakami śpiewającymi oraz jezioro Resko Przymorskie — lęgowisko rzadkich gatunków wodnych. Poniżej znajdziesz szczegółowy przewodnik: gdzie dokładnie chodzić, co można zobaczyć i o której porze roku warto przyjechać.

1. Ekopark Wschodni i Solne Bagno – serce kołobrzeskiej ornitologii

Ekopark Wschodni to bez wątpienia najważniejszy przyrodniczo obszar w Kołobrzegu i jeden z najciekawszych terenów obserwacji ptaków na całym polskim wybrzeżu. Użytek ekologiczny, powołany uchwałą Rady Miejskiej w 1996 roku, zajmuje 381 hektarów w północno-wschodniej części miasta. Jego wyjątkowość polega na sąsiedztwie dwóch skrajnie różnych ekosystemów: z jednej strony Morze Bałtyckie, z drugiej — rozległe słonawe torfowiska zwane Solnym Bagnem. Teren objęty jest ochroną sieci Natura 2000 jako część Trzebiatowsko-Kołobrzeskiego Pasa Nadmorskiego.

Solne Bagno to rzadkość w skali Europy — niecka słonawych torfowisk zasilanych przez źródła solankowe. To właśnie tu kumuluje się największe bogactwo ptaków: gniazduje lub zatrzymuje się podczas wędrówek nawet 117 gatunków, a lokalni ornitolodzy, tacy jak Miłosz Kowalewski — kołobrzeżanin od lat dokumentujący tutejszą faunę z czatowni własnej roboty — szacują całkowitą listę na ponad 190 gatunków.

Gatunki kluczowe Ekoparku

🦅 Ptaki gniazdujące i stale obecne

• Orlik pospolity
• Bąk
• Żuraw
• Błotniak stawowy
• Rybołów
• Perkoz rdzawoszyi
• Zausznik
• Gągoł
• Gęś gęgawa
• Łabędź niemy
• Czapla biała
• Rybitwa rzeczna
• Czajka
• Brodziec piskliwy
• Myszołów
• Słonka

Przez Ekopark prowadzą dwie groble — jedna jest ogólnodostępna przez cały rok, drugą można przejść tylko przy niskich stanach wody. Wzdłuż wybrzeża biegnie czerwony szlak pieszy będący fragmentem międzynarodowej trasy rowerowej EuroVelo R10. Na trasie ustawiono drewniane wiaty i kładki nad podmokłymi terenami, z których można spokojnie obserwować ptaki bez płoszenia ich. Nad zamarzniętym lub spokojnym Solnym Bagnem zimują łabędzie nieme, które w ciepłej porze roku wyprowadzają tu lęgi.

Wskazówka: Najlepszy punkt startowy to parking przy Grobli w Żółczycach lub przy hotelu Mona Lisa w Podczelu. Warto zabrać lornetkę — ptaki widać z każdego drewnianego mostku, ale bez szkła pozostają odległą sylwetką.

---

2. Plaża wschodnia i Ekopark od strony morza

Plaża wschodnia, rozciągająca się w kierunku Podczela, to strefa przejściowa między Bałtykiem a torfowiskami Ekoparku. Wydmowy wał oddziela morze od Solnego Bagna i jest niezwykle dynamicznym środowiskiem — w 2010 roku wiosenne roztopy przerwały go na długości 60 metrów, niszcząc liczne stanowiska lęgowe. Po odbudowie wału przyroda odrodziła się, jednak zdarzenie to przypomina, jak wrażliwy jest to ekosystem.

Plaża wschodnia jest spokojniejsza niż centralna i przyciąga inne gatunki. Wczesnym rankiem, poza sezonem wakacyjnym, na mokrym piasku w strefie przypływów żerują siewki — sieweczka obrożna, biegusy i kuliki. Latem przy granicy wydm można usłyszeć i zobaczyć brzegówki gniazdujące w urwistych skarpach. Mewy srebrzyste i śmieszki są tu obecne przez cały rok; w miesiącach zimowych towarzyszą im sporadycznie nurogęsie i alki.

🐦 Gatunki plaży wschodniej

• Sieweczka obrożna
• Biegus zmienny
• Kulik wielki
• Brzegówka
• Mewa srebrzysta
• Mewa siwa
• Śmieszka
• Nurogęś
• Alka (zimą)
• Uhla (zimą)

Spacer plażą od mola w kierunku wschodnim, a następnie powrót ścieżką wzdłuż Solnego Bagna, to jedna z najlepszych kombinacji obserwacyjnych w Kołobrzegu — w jednym wyjściu można zobaczyć zarówno gatunki morskie, jak i ptaki wodno-błotne torfowisk.

---

3. Plaża centralna, Molo i ujście Parsęty

Plaża centralna, serce kołobrzeskiego kurortu, to miejsce najbardziej oczywiste dla turysty, ale nie dlatego, że jest przyrodniczo ubogie. Przeciwnie — ujście Parsęty jest jednym z najciekawszych mikrosiedlisk w mieście. Rzeka, wpadając do Bałtyku tuż przy Molo, tworzy strefę słodko-słonego styku przyciągającą ryby, a za nimi ptaki rybożerne.

Okolice Mola i portu rybackiego

Na barierkach Mola i na falochronach portowych całorocznie siedzą kormorany — zarówno kormoran czarny, jak i sporadycznie kormoran mały. Zimą w porcie rybackim pojawiają się nurniki i markaczki, a na wodach przyportowych żerują lodówki i tracze. Mewy zgromadzone przy rozładunku kutrów warto przejrzeć uważnie — wśród pospolitych mew srebrzystych można natrafić na mewę żółtonogą, a jesienią nawet na mewę trójpalczastą.

Ujście Parsęty

Mętne, płytkie wody przy ujściu rzeki są miejscem żerowania rybitw w sezonie — zarówno rybitwy rzecznej, jak i rybitwy czubatej. Wiosną i jesienią przy piaszczystych ławicach odpoczywają grupy siewek podczas przelotu — biegusów, batalistów i śniadych. Wzdłuż brzegu Parsęty można też spotkać zimorodka, który gnieździ się w stromych ziemnych skarpach wzdłuż rzeki w dalszym jej biegu.

🐧 Gatunki plaży centralnej i ujścia Parsęty

• Kormoran czarny
• Rybitwa rzeczna
• Rybitwa czubata
• Zimorodek
• Mewa trójpalczasta (przelot)
• Markaczka (zima)
• Lodówka (zima)
• Niernik (zima)
• Nurek zwyczajny (zima)
• Batalist (przelot)

Wskazówka: Obserwacja zimowych gatunków morskich najlepsza jest z falochronów portowych lub z Mola — najdalej wysuniętego punktu, dającego widok na otwarte morze. Rano, przy spokojnym morzu, przez lunetę widać nurkujące do ptasich stadach na wodzie.

---

4. Park im. Stefana Żeromskiego – las nadmorski

Park im. Stefana Żeromskiego, dawny Strandpark, to nadmorski park zdrojowy o powierzchni ponad 31 hektarów, rozciągający się wzdłuż linii brzegowej na długości czterech kilometrów. Należy do obiektów szczególnie chronionych i jest najstarszą tego typu zielenią w Kołobrzegu, założoną w XIX wieku. W wschodniej części park przechodzi w bujny las z wiekowymi dębami, potężnymi jodłami i bluszczem, a alejki wysadzone są jaworami, topolami i jarzębinami.

To środowisko przejściowe między morzem a miastem jest wyjątkowo atrakcyjne dla ptaków śpiewających podczas wiosny i lata. Starodrzew parkowy zapewnia miejsca gniazdowania dla gatunków związanych z dziuplami i koronami drzew. Jesienią park staje się ważnym miejscem odpoczynku dla ptaków migrujących wzdłuż wybrzeża — drozdy, rudziki i słowiki zatrzymują się tu na krótki postój przed kontynuacją wędrówki.

🌳 Gatunki Parku Żeromskiego

• Dzięcioł duży
• Dzięcioł zielony
• Kowalik
• Pełzacz leśny
• Puszczyk
• Kos
• Kwiczoł (jesień)
• Śpiewak
• Rudzik
• Słowik szary
• Pierwiosnek
• Kapturka
• Gajówka
• Muchołówka szara

Park Żeromskiego to idealne miejsce na poranny spacer z lornetką — śpiew jest tu intensywny od świtu do godziny ósmej. Wiosną, gdy liście jeszcze nie zasłaniają gałęzi, doskonale widać gołębie siniaki i grzywacze. Puszczyki gniazdują w starych dziuplach dębowych w leśnej, wschodniej części parku — wczesnym rankiem lub po zmroku można je usłyszeć.

---

5. Park im. Aleksandra Fredry – zielona ostoja w centrum

Park im. Aleksandra Fredry, założony w XIX wieku, zajmuje 21 hektarów w centralnej części Kołobrzegu. W jego zachodniej części mieści się amfiteatr otoczony fosą — dawny Wilczy Fort — a w centrum rosną pomnikowe cypryśniki błotne i dęby liczące kilkaset lat. Starodrzew tworzą także buki, brzozy, graby, wierzby, jesiony, kasztanowce, klony, jawory i daglezje, co sprawia, że jest to jedno z najbardziej zróżnicowanych siedliskowo miejskich zadrzewień na Wybrzeżu.

Władze Kołobrzegu uznają Park Fredry za jedną z najcenniejszych zielonych enklaw miasta — stanowi ostoję dla ptaków śpiewających i tereny lęgowe dla blisko 50 gatunków. W 2025 roku miasto uzyskało dofinansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska na rewitalizację parku, której celem jest między innymi poprawa warunków dla lęgowej awifauny.

Ptaki w strefie fos i amfiteatru

Fosa otaczająca amfiteatr tworzy mikrosiedlisko wodne w centrum parku. Można tu obserwować kaczkę krzyżówkę, łyskorankę i zimorodka, który poluje na rybki z nisko zwisających gałęzi. Wokół fosy licznie gniazdują pliszki siwe.

Ptaki w starodrzewie

Kowalik — jedyny polski ptak potrafiący chodzić po pniu głową w dół — regularnie pojawia się w Parku Fredry i jest jedną z jego żywych atrakcji. Wspólnie z sikorami bogatkami, modraszkami i czubatkami tworzy mieszane stada zimowe, które z hałasem przemieszczają się od drzewa do drzewa. Dzięcioły duże słychać przez cały rok, a przez nieliczne stare olsze i wierzby przekrada się krętogłów. Latem śpiew kapturki i świstunki leśnej jest tłem każdego spaceru.

🌿 Gatunki Parku Fredry

• Kowalik
• Dzięcioł duży
• Dzięcioł średni
• Krętogłów
• Zimorodek
• Pliszka siwa
• Kapturka
• Świstunka leśna
• Sikora bogatka
• Sikora modraszka
• Sikora czubatka
• Wilga
• Sójka
• Szpak
• Kwiczoł (przelot)

---

6. Jezioro Resko Przymorskie – ptasi raj 18 km od centrum

Jezioro Resko Przymorskie leży między Dźwirzynem a Mrzeżynem, około 18 kilometrów od centrum Kołobrzegu — pół godziny jazdy samochodem lub doskonały cel jednodniowej wycieczki rowerowej wzdłuż trasy nadmorskiej. To dawna zatoka morska, oddzielona od Bałtyku 300-metrową mierzeją, o powierzchni ponad 500 hektarów. Zasilają je rzeki Stara Rega, Łużanka i Błotnica, a z morzem łączy go Kanał Reski.

Resko Przymorskie stanowi siedlisko przyrodnicze chronione w obszarze Natura 2000. Obszar jeziora jest lęgowiskiem ptaków wodno-błotnych i ostoją dla wędrownych ptaków blaszkodziobych. Brzegi jeziora porośnięte są szuwarami trzcinowymi tworzącymi naturalne kryjówki lęgowe — zaobserwowano tu łącznie 13 gatunków lęgowych, w tym cztery zagrożone wyginięciem.

Gatunki lęgowe i regularnie obserwowane

💧 Gatunki Jeziora Resko Przymorskiego

• Gęś gęgawa
• Gągoł
• Wąsatka
• Gąsiorek
• Perkoz dwuczuby
• Łyska
• Żuraw
• Mewa śmieszka
• Bielik (przelot)
• Łabędź niemy
• Czapla siwa
• Cyranka
• Nurogęś

Wąsatka, sylwetką przypominająca wróbla, jest jednym z cenniejszych gatunków Reska — zamieszkuje szuwary i jest bardzo trudna do obserwacji bez cierpliwości; jej charakterystyczne metaliczne „ping” zdradzą jej obecność wcześniej niż ją ujrzysz. Gąsiorek to kolejny rzadszy gatunek — zamieszkuje zakrzewienia i łąki wokół jeziora. Wiosną i jesienią przelot skupia tu tysiące kaczek różnych gatunków, perkozy i żurawie.

Wskazówka: Najlepszy punkt obserwacji to brzeg jeziora przy Dźwirzynie — widać stąd otwartą taflę wody i skupiska łabędzi. Wczesny ranek w maju daje największe bogactwo gatunków jednocześnie.

---

7. Lasy i stawy w okolicach Podczela

Między Kołobrzegiem a Podczelem, w bezpośrednim sąsiedztwie Ekoparku Wschodniego, ciągnie się mozaika lasów sosnowych, podmokłych olsów i małych stawów. To teren mniej uczęszczany przez turystów, ale szczególnie atrakcyjny ornitologicznie ze względu na spokój i różnorodność siedlisk.

Stawy w okolicach Podczela (dawnego Bagicza) to jedno z miejsc, gdzie regularnie obserwuje się kormorany i gęgawy w dużych skupiskach. Ścieżka prowadząca przez podmokłe laski do morza umożliwia obserwację gatunków rzadko widywanych w centrum kurortu. W przylegających olsach i wierzbowych zaroślach szukaj rokitniczki, łozówki i trzcinniczka — tych nieustannie śpiewających mieszkańców szuwarów, których głosy słyszysz na długo przed zobaczeniem.

🌲 Gatunki lasów i stawów okolic Podczela

• Kormoran czarny
• Gęś gęgawa
• Kaczka krzyżówka
• Rokitniczka
• Łozówka
• Trzcinniczek
• Potrzos
• Błotniak stawowy
• Zięba
• Siniaki
• Jastrząb (przelot)

Lasy sosnowe w tej okolicy są siedliskiem lęgowym dla siniaków — gatunku blisko spokrewnionego z grzywaczem, ale rzadziej dostrzeganego, bo gniazduje w dziuplach, a nie na gałęziach. Wiosenny śpiew zięby jest tu wszechobecny, a w gęstwinie młodych świerków ukrywa się mysikrólik — jeden z najmniejszych ptaków Europy.

---

8. Sezonowość obserwacji – co i kiedy widać?

Wiosna (marzec–maj) — szczyt różnorodności

To najlepszy czas na wizytę. Marzec przynosi pierwsze powroty z zimowisk — bocianów, żurawi i wczesnych śpiewaków. W Ekoparku Wschodnim błotniaki stawowe pojawiają się w połowie marca i natychmiast przystępują do toków nad torfowiskami. Kwiecień to miesiąc, gdy wszystkie parki miejskie wypełniają się śpiewem kapturek, pierwiosnków i słowików szarych. Maj jest szczytem — przylatuje wilga, lęgi w pełni, a na Resku gęś gęgawa prowadzi już pisklęta po jeziorze.

Lato (czerwiec–sierpień) — lęgi i pierwsze powroty

Czerwiec to czas, gdy rodziny bocianów i żurawi stają się widoczne na polach w okolicach Kołobrzegu. Na plaży wschodniej gniazdują brzegówki i można zaobserwować ich loty nad morzem. Od połowy lipca zaczynają się pierwsze powroty przelotnych siewek z północy — wczesne sygnały zbliżającej się jesieni. Rybitwy rzeczne aktywnie karmią młode w rejonie ujścia Parsęty.

Jesień (wrzesień–listopad) — przeloty i zimownicze przybysze

Wrzesień i październik to czas intensywnych przelotów wzdłuż wybrzeża. Przez okolice Kołobrzegu ciągnie Bałtycki Szlak Przelotowy. Na Resko Przymorskie przylatują tysiące kaczek, a do Ekoparku wracają zimujące łabędzie nieme. Na morzu pojawiają się gatunki arktyczne — uhle, markaczki, lodówki. W parkach miejskich zatrzymują się stada drozdów, kwiczołów i paszkotów.

Zima (grudzień–luty) — morskie widowisko

Zima nad Bałtykiem to specjalność samą w sobie. Z mola i falochronów przy dobrej pogodzie widać nurkujące stada alczyk, nurników i kaczek morskich. Ekopark Wschodni z zamarzniętym Solnym Bagnem jest zimowiskiem łabędzi niemych. W parkach miejskich pojawiają się jemiołuszki, a w śródmieściu zimowe stada kawek i gawronów są dużo liczniejsze niż latem.

Podsumowanie sezonów: Wiosna daje największą różnorodność gatunków lęgowych. Jesień — przeloty i masy kaczek na Resku. Zima — morskie gatunki z mola. Lato — spokojne, ale pełne szczegółów do odkrycia dla cierpliwego obserwatora.

---

9. Praktyczne wskazówki dla ornitologa-turysty

Sprzęt

Lornetka o parametrach 8×42 lub 10×42 jest minimum — w Ekoparku i na Resku ptaki często są daleko, a szuwary trzcinowe wymagają dobrej optyki. Lunetę (teleskop obserwacyjny) warto zabrać na wyjazd nad Resko lub na obserwacje morskich gatunków z mola. Aparat ze szkłem minimum 400 mm pozwoli na dokumentację rzadszych gatunków.

Atlas i aplikacje

Rekomendowanym atlasem jest „Ptaki Polski” Andrzeja Kruszewicza lub klasykiem europejskim — „Collins Bird Guide” Svenssona. Aplikacja Ornitho.pl pozwala śledzić aktualne obserwacje innych birderów w okolicach Kołobrzegu, a Merlin Bird ID (Cornell Lab) rozpoznaje gatunki ze zdjęcia lub nagrania śpiewu — niezastąpiona, gdy coś zagadkowego pojawi się w krzakach.

Zasady etyczne

W Ekoparku Wschodnim obowiązuje zakaz schodzenia z wyznaczonych ścieżek w sezonie lęgowym (marzec–lipiec). Fotografowanie z czatowni lub naturalnych osłon zawsze daje lepsze wyniki i nie niszczy lęgów. Łabędzi, kaczek i gęgaw na plaży i Solnym Bagnie nie dokarmiamy pieczywem — szkodzi zdrowiu ptaków; lepiej marchewka lub pominięcie karmienia całkowicie.

Jak zaplanować wizytę

Optymalny plan tygodniowego pobytu dla ornitologa obejmuje: 2–3 poranki w Ekoparku Wschodnim (różne punkty trasy), jeden dzień z wycieczką na Resko Przymorskie, jeden poranek przy Molu i ujściu Parsęty, wieczorny spacer przez Park Fredry lub Żeromskiego w poszukiwaniu dzięciołów i puszczyka, oraz — jeśli pora roku pozwala — godzinę na falochronach z lunetą na morskie gatunki. Kołobrzeg przez cały rok oferuje coś innego, a jego wyjątkowe połączenie środowisk — morze, torfowiska, rzeka, lasy i parki miejskie — sprawia, że każda wizyta przynosi niespodzianki.

---

10. Podsumowanie: Kołobrzeg jako cel ornitologiczny

Kołobrzeg rzadko pojawia się na pierwszych stronach przewodników ornitologicznych — i jest to paradoks, bo pod względem różnorodności siedlisk trudno znaleźć na polskim wybrzeżu miejsce bardziej skondensowane. Na powierzchni kilku kilometrów kwadratowych sąsiadują ze sobą słonawe torfowiska Ekoparku Wschodniego chronione w sieci Natura 2000, dynamiczna strefa plaży i dun, ujście rzeki z towarzyszącym mu gradientem zasolenia, zabytkowy starodrzew parkowy i otwarte lustro jeziora zamorskiego. To zestawienie przyciąga ponad 190 gatunków ptaków do samego Ekoparku, a lista całego obszaru jest znacznie dłuższa. Niezależnie od tego, czy przyjedziesz z lornetką i listą gatunków do odhaczenia, czy po prostu chcesz zrozumieć, jakie życie kryje się za fasadą kurortu — Kołobrzeg odwdzięczy się sowicie. Wystarczy wstać godzinę przed śniadaniem i skierować się ku Solnemu Bagnu.

źródła:

wszczecinie.pl — Zielone płuca Kołobrzegu, o których wie niewielu turystów
rowery.wzp.pl — Ekopark Wschodni — Pomorze Zachodnie
szlakowe.pl — Ekopark Wschodni Kołobrzeg trasa, Solne Bagno i dzika natura
krajewscywpodrozy.pl — Ekopark Wschodni w Kołobrzegu
informacje.kolobrzeg.pl — „Gdzie nocują gęsi… i inne historie” (wywiad z Miłoszem Kowalewskim)
wedkuje.pl — Resko Przymorskie
i-kolobrzeg.pl / zielony.kolobrzeg.eu — Ptaki Parku im. Aleksandra Fredry
okkolobrzeg.pl — Kołobrzeg zadba o ptasią ostoję. Miasto szykuje dużą inwestycję w Parku im. A. Fredry
zabytki.kolobrzeg.eu — Park im. Aleksandra Fredry — Baza Zabytków Miasta Kołobrzeg
e-kg.pl / kolobrzeg1.home.pl — Parki i pomniki przyrody / Zieleń, Parki
pedeka.pl — Kołobrzeg Podczele, ptaki, morze i historia
bazawiedzy.muzeumpulaski.pl — opisy gatunków (brzegówka, dzięcioły, kowalik)
ptakipolski.pl — Kowalik
bazawiedzy.muzeumpulaski.pl — opisy gatunków (brzegówka, dzięcioły, kowalik)